Okres próbny - prawa pracownika 2026

Co tu znajdziesz

Zaczynasz nową pracę na okres próbny albo właśnie kończysz i nie wiesz co dalej - ten poradnik wyjaśni Ci czym jest okres próbny, jakie masz prawa w tym czasie, kiedy pracodawca może Cię zwolnić i co zmieniło się w przepisach w ostatnich latach.

Czym jest okres próbny i ile trwa

Okres próbny to czas w którym obie strony sprawdzają czy chcą kontynuować współpracę. Pracodawca ocenia pracownika, pracownik ocenia pracodawcę i warunki pracy.

Podstawa prawna: art. 25 § 2 i następne Kodeksu pracy.

Maksymalne długości okresu próbnego od 2023 roku:

To ważna zmiana wprowadzona nowelizacją z 2023 roku. Przed nowelizacją pracodawca mógł zawsze stosować 3-miesięczny okres próbny niezależnie od planowanego czasu zatrudnienia. Teraz długość okresu próbnego musi być powiązana z planowanym czasem zatrudnienia.

Jeden okres próbny na jedno stanowisko:

Pracodawca może zawrzeć z tym samym pracownikiem kolejną umowę na okres próbny tylko jeśli pracownik ma być zatrudniony na innym stanowisku lub jeśli od zakończenia poprzedniej umowy próbnej minęły co najmniej 3 lata i dotyczy ona tego samego rodzaju pracy.

Jakie prawa masz na okresie próbnym

To jest najczęstsze nieporozumienie - pracownicy na okresie próbnym myślą że mają mniej praw. To nieprawda. Masz dokładnie te same prawa co pracownik na umowie stałej:

• Pełne wynagrodzenie zgodne z umową.
• Prawo do urlopu wypoczynkowego - naliczanego od pierwszego dnia zatrudnienia.
• Prawo do zwolnienia lekarskiego i zasiłku chorobowego.
• Ochrona przed dyskryminacją i mobbingiem.
• Prawo do bezpiecznych warunków pracy.
• Prawo do informacji o warunkach zatrudnienia.

Urlop na okresie próbnym:

Urlop nalicza się od pierwszego dnia pracy w wymiarze 1,75 dnia za każdy przepracowany miesiąc (przy 20 dniach urlopu rocznie) lub 2,17 dnia (przy 26 dniach). Możesz go wykorzystać w trakcie okresu próbnego jeśli pracodawca wyrazi zgodę, albo dostaniesz ekwiwalent przy rozwiązaniu umowy.

Wypowiedzenie w okresie próbnym - okresy i zasady

Zarówno pracodawca jak i pracownik może wypowiedzieć umowę w czasie okresu próbnego. Okresy wypowiedzenia są krótsze niż przy umowie stałej:

Pracodawca nie musi podawać przyczyny wypowiedzenia przy umowie na okres próbny. To kluczowa różnica w porównaniu do umowy na czas nieokreślony. Oznacza to że odwołanie do sądu pracy na podstawie nieuzasadnionego wypowiedzenia jest przy próbnym bardzo trudne - chyba że wypowiedzenie było dyskryminacyjne lub naruszało szczególną ochronę.

Kto jest chroniony przed zwolnieniem nawet na próbnym

Mimo że pracodawca nie musi podawać przyczyny - nie może zwolnić każdego.

• Ochrona w czasie niezdolności do pracyPracodawca nie może wypowiedzieć umowy w czasie usprawiedliwionej nieobecności pracownika - w tym podczas zwolnienia lekarskiego. Dotyczy to również okresu próbnego.
• Ochrona pracownicy w ciążyJeśli zajdziesz w ciążę w trakcie okresu próbnego dłuższego niż 1 miesiąc - umowa automatycznie przedłuża się do dnia porodu. Pracodawca nie może Cię zwolnić z powodu ciąży - to dyskryminacja ze względu na płeć.
• Ochrona przed dyskryminacjąWypowiedzenie motywowane wiekiem, płcią, niepełnosprawnością, religią, orientacją seksualną lub przynależnością związkową jest bezprawne niezależnie od rodzaju umowy.

Co się dzieje po zakończeniu okresu próbnego

Masz trzy scenariusze:

• Scenariusz 1: Pracodawca proponuje umowę stałą lub na czas określony: Najlepszy scenariusz. Negocjuj warunki - wynagrodzenie, stanowisko, benefity. Masz teraz lepszą pozycję negocjacyjną niż przed próbnym bo pracodawca już Cię zna i nie chce zaczynać rekrutacji od nowa.
• Scenariusz 2: Pracodawca milczy: Jeśli pracodawca nie wręczy Ci wypowiedzenia przed końcem okresu próbnego ani nie zaproponuje nowej umowy - umowa próbna wygasa z upływem czasu. Nie ma automatycznego przedłużenia. Upewnij się że wiesz jaka jest Twoja sytuacja przed upływem terminu.
• Scenariusz 3: Pracodawca wypowiada umowę przed końcem próbnego: Przysługuje Ci okres wypowiedzenia zgodny z tabelą powyżej, wynagrodzenie za ten czas i ekwiwalent za niewykorzystany urlop. Odprawy nie ma - chyba że do wypowiedzenia doszło z przyczyn leżących po stronie pracodawcy i firma zatrudnia 20+ osób.

Najczęstsze błędy i pytania

Podsumowanie

Okres próbny nie pozbawia Cię żadnych podstawowych praw pracowniczych. Masz prawo do urlopu, zwolnienia lekarskiego i ochrony przed dyskryminacją od pierwszego dnia. Pracodawca może wypowiedzieć umowę bez podawania przyczyny ale nie może zwolnić Cię w czasie choroby ani z powodu ciąży. Po zakończeniu próbnego umowa wygasa - kontynuacja pracy bez nowej umowy oznacza zatrudnienie na czas nieokreślony z mocy prawa.

Poradnik ma charakter informacyjny i edukacyjny. W indywidualnych sprawach skonsultuj się z prawnikiem lub doradcą prawa pracy.